Deficiëntieziekten ontstaan wanneer je een tekort hebt aan stoffen zoals vitaminen, mineralen of spoorelementen. Ze kunnen bijvoorbeeld optreden bij hevige menstruaties, een veganistisch dieet of te weinig zonlicht.
Naast koolhydraten, vetten en eiwitten heeft het lichaam vitaminen, mineralen en spoorelementen nodig om goed te functioneren.
● Vitaminen ondersteunen belangrijke stofwisselingsprocessen, waarbij voeding en drank door het lichaam worden omgezet in energie.
● Mineralen zoals natrium, kalium en calcium zorgen onder meer voor sterke botten, een goed werkend zenuwstelsel en een stabiele bloeddruk.
● Spoorelementen zoals ijzer, zink en koper vervullen essentiële biochemische functies in het lichaam. Zo is ijzer is een belangrijk bestanddeel van hemoglobine, dat zuurstof bindt in onze rode bloedcellen.
Vroeger kwamen deficiëntieziekten vaak voor. Zo kregen zeelieden scheurbuik door een tekort aan vitamine C en leden kinderen tijdens de industrialisatie aan rachitis (een botaandoening) door een slecht dieet. Tegenwoordig begrijpen we het menselijk metabolisme beter en beschikken we over een meer evenwichtige voeding, maar toch kunnen tekorten nog steeds voorkomen.
Een standaard voedingspatroon levert meestal genoeg ijzer voor mannen, maar vrouwen met een hevige menstruatie kunnen toch een ijzertekort ontwikkelen, zelfs bij een uitgebalanceerd dieet. Voor vrouwelijke vegetariërs of veganisten is het risico nog groter, omdat ijzer vooral in vlees zit.
Een ijzertekort kan bloedarmoede en de volgende symptomen veroorzaken:
● Kortademigheid
● Concentratieproblemen
● Hartkloppingen
● Rusteloze benen
Lees meer over ijzertekort en ontdek de symptomen in detail op onze adviespagina. Denk je dat je een ijzertekort hebt? Ga dan langs bij je huisarts voor een bloedtest. De behandeling bestaat uit ijzertabletten. Sommige vrouwen met een hevige menstruatie nemen die op de dagen dat ze ongesteld zijn.
Als je veganist bent, is het belangrijk dat je vitamine B12-supplementen neemt, omdat je inname zonder dierlijke producten erg laag is. Een B12-tekort kan ook optreden na bariatrische chirurgie en bij darmziekten, zoals onbehandelde glutenziekte (coeliakie) of de ziekte van Crohn.
Symptomen van een B12-tekort kunnen zijn:
● Gevoelsstoornissen in de voeten
● Problemen met evenwicht en lopen
● Symptomen van bloedarmoede (zoals eerder genoemd)
Je kunt je B12-waarde laten controleren via een bloedtest bij je huisarts. Als blijkt dat je een tekort hebt, krijg je B12-tabletten voorgeschreven.
Je lichaam haalt vitamine D deels uit voeding en deels uit zonlicht. Vitamine D wordt immers door de huid aangemaakt wanneer je in de zomer in de zon komt. Omdat thuis gekookte maaltijden weinig vitamine D bevatten, kunnen mensen die weinig zonlicht krijgen een vitamine D-tekort oplopen. Dit komt vaker voor bij mensen die:
● Een donkere huidskleur hebben, omdat zonlicht moeilijker door een donkere huid heen dringt
● Kleren dragen die het hele lichaam bedekken, zelfs in de zomer
● Weinig buiten komen
● Een verminderde opname hebben door een darmziekte of bariatrische chirurgie
Een mild tekort geeft vaak geen symptomen, maar bij een ernstig tekort kun je last krijgen van:
● Spierzwakte en pijn
● Krampen
● Paresthesieën (bv. tintelingen of gevoelloosheid van de huid)
● Moeite met stappen
● Botpijn
● Verhoogde kans op breuken
De behandeling bestaat uit vitamine D-tabletten.
Heb je klachten die kunnen wijzen op een tekort aan vitaminen of mineralen, neem dan contact op met een huisarts. Met de Doktr-app spreek je snel en zonder afspraak via video met een erkende huisarts. Die kan je helpen om je symptomen te beoordelen en je verder advies geven.
De huisartsen via de Doktr-app kunnen alleen hulp bieden bij primaire medische of psychologische vragen die geen spoedeisende hulp of ziekenhuisopname vereisen. Indien je een dringende ziekenhuisopname nodig hebt, bel dan naar 112.
