Vitamine D-tekort

Wat is vitamine D-tekort?

Verlaagde, lage niveaus van vitamine D worden vitamine D-insufficiëntie genoemd. Bij nog lagere waarden wordt de aandoening aangeduid als vitamine D-tekort.

Vitamine D is nodig om het calciumgehalte in de tanden en het skelet te reguleren. Het lichaam kan een deel van de vitamine D opslaan. Wat in de zomer dankzij zonlicht in de huid wordt aangemaakt, kan een deel van de behoefte in de winter dekken.

Wat is de oorzaak van vitamine D-tekort?

Je kunt vitamine D-tekort krijgen als je een ziekte hebt waardoor de darmen moeite hebben om voedingsstoffen op te nemen, als je zeer eenzijdig eet, of als je tijdens de zomermaanden niet in de zon komt.

Bepaalde groepen mensen hebben vaker last van vitamine D-tekort:

• Mensen die zelden in de zon komen, of een groot deel van hun huid bedekken wanneer ze buiten zijn.
• Mensen met een donkere huidskleur, omdat zonlicht moeilijker door een donkere huid heen dringt.
• Bewoners van bejaardentehuizen of mensen die langdurig in het ziekenhuis hebben verbleven, omdat ze veel tijd binnenshuis doorbrengen.
• Mensen met aandoeningen of ziektes die de opname van vet bemoeilijken, zoals leverziekte, de ziekte van Crohn of cystische fibrose.
• Mensen met ernstig overgewicht of die een maagbypassoperatie hebben ondergaan, omdat vetweefsel vetoplosbare vitamines bindt.
• Kinderen die borstvoeding krijgen en geen vitamine D-supplementen krijgen.
• Zwangere vrouwen die geen voedingsmiddelen eten die verrijkt zijn met vitamine D of veel vitamine D bevatten.
• Veganisten die geen vitamine D-supplementen nemen, omdat ze geen zuivelproducten of vis eten.

Wat zijn symptomen en gevolgen van een vitamine D-tekort?

Vooral de spieren en het skelet hebben te lijden onder een langdurig tekort aan vitamine D. Je kunt last krijgen van verminderde botdichtheid en osteomalacie, een aandoening die symptomen veroorzaakt zoals:

Spierzwakte

• Spierpijn
• Skeletpijn
• Verhoogd risico op botbreuken

Pijn in het skelet komt minder vaak voor dan spierpijn en treedt vooral op in de onderrug. Je kunt ook pijn krijgen in het bekken, de heupen, dijen, borstkas en rug. Een tekort aan vitamine D kan er ook voor zorgen dat je moeite hebt met concentreren en je je somber voelt.

Kinderen met een tekort aan vitamine D kunnen rachitis krijgen, ook wel de Engelse ziekte genoemd. Dit is een aandoening waarbij calcium niet zoals normaal in het skelet wordt opgeslagen, omdat vitamine D ervoor moet zorgen dat er voldoende calcium in het bloed aanwezig is.

Rachitis remt de groei en belet dat het skelet zich normaal ontwikkelt. Dit kan ervoor zorgen dat:

• Delen van het skelet zacht en ongelijkmatig worden.
• De ribben aan de voorkant ongelijkmatig zijn.
• De polsen en enkelknokkels ongelijkmatig zijn.
• Het kind gemakkelijker botbreuken oploopt.
• Het kind O-benen krijgt.
• Het glazuur van de tanden beschadigd raakt.
• Het kind zwak wordt en gemakkelijker infecties oploopt.

Een ernstig tekort aan vitamine D kan krampen veroorzaken, maar dat komt zeer zelden voor. Het is ook mogelijk dat een tekort aan vitamine D een rol speelt bij het ontstaan van andere ziekten.

Wat kun je zelf doen aan een vitamine D-tekort?

Je kunt het volgende doen om het risico op een te laag vitamine D-gehalte te verminderen:

• Ga zo vaak mogelijk met blote armen in de zon zitten, minimaal drie keer per week gedurende vijftien minuten, van april tot september. Van oktober tot eind maart staat de zon in België te laag om voldoende vitamine D aan te maken.
• Eet regelmatig vis, vooral vette vis zoals haring, makreel en zalm.
• Eet met vitamine D verrijkte producten zoals melk en margarine, of haver-, soja- of rijstdrank.
• Neem vitamine D-supplementen als je geen vis of met vitamine verrijkte producten eet, en als je in de zomer niet met blote huid in de zon komt.
• Geef je kind elke dag vitamine D-druppels. Voor kinderen met een lichte huid worden supplementen aanbevolen tot de leeftijd van twee jaar. Kinderen met een donkere huid hebben gedurende een langere periode vitamine D-supplementen nodig; vaak worden supplementen aanbevolen gedurende de hele kleutertijd.

Behandeling van vitamine D-tekort

Als je een laag vitamine D-gehalte hebt, kan dit worden behandeld met supplementen of medicatie met vitamine D. Soms worden tegelijkertijd ook calciumsupplementen gegeven. Om ervoor te zorgen dat het lichaam de vitamine kan opnemen, is een beetje vet nodig, omdat vitamine D in vet oplosbaar is. Medicijnen met vitamine D bevatten daarom vetzuren. Dit is niet het geval bij gewone voedingssupplementen, die daarom tegelijk met het eten moeten worden ingenomen.

Kun je te veel vitamine D innemen?

Vitamine D is giftig in te grote hoeveelheden. Dit kan leiden tot een te hoog calciumgehalte in het bloed. Calcium kan zich dan in de nieren ophopen en nierfalen veroorzaken, wat betekent dat de nieren niet meer goed functioneren. Dit kan levensgevaarlijk zijn. Je kunt niet te veel vitamine D innemen via je voeding of door te zonnen, maar wel als je voedingssupplementen gebruikt.

Wanneer moet ik medische hulp zoeken?

Zoek medische hulp als je pijn in spieren of botten hebt die niet overgaat, of als je kind symptomen van rachitis heeft.

Hoe kan Doktr je helpen?

Met de Doktr-app kun je snel en zonder afspraak via video spreken met een erkende huisarts. De huisarts kan je helpen bij het beoordelen van de symptomen en je advies geven.

Krijg snel hulp in de Doktr-app

 Veelgestelde vragen

• Hoeveel vitamine D heb je nodig per dag?

  De aanbevolen dagelijkse inname van vitamine D is 600 IE (internationale eenheden) voor personen van 1 tot 70 jaar, en 800 IE per dag voor personen van 71 jaar en ouder. Je huisarts kan via een bloedafname controleren of je een tekort hebt en dit zo nodig met de juiste dosis vitamine D aanvullen.

• Kan vitamine D-tekort tot psychische klachten leiden?

  Vitamine D-tekort kan tot psychische klachten leiden, met name depressie, angst en slaapproblemen. Bij aanhoudende klachten zal de huisarts het tekort via een bloedonderzoek opsporen en behandelen.

• Is vitamine D-tekort slecht voor de ogen?

  Vitamine D-tekort kan slecht zijn voor de ogen en wordt geassocieerd met een verhoogd risico op verschillende oogaandoeningen, waaronder cataract, leeftijdsgebonden maculadegeneratie (AMD), diabetische retinopathie en droge ogen.