Sociale angst

Wat is sociale angst?

Sociale angst, ook wel sociale fobie genoemd, is een intense angst voor alledaagse situaties waarin je anderen ontmoet of het gevoel hebt dat je bekeken wordt. Deze angst gaat verder dan verlegenheid of faalangst, veroorzaakt meer ongemak en heeft een grote invloed op het dagelijkse functioneren.

Voorbeelden van situaties die sociale angst kunnen uitlokken zijn:

• Spreken voor een groep mensen
• Eten of drinken op openbare plaatsen
• Handelingen uitvoeren terwijl iemand kijkt of luistert
• Praten met vreemden
• Telefoneren
• In de buurt zijn van gezagsdragers

Wat is de oorzaak van sociale angst?

Zowel erfelijke factoren als omgevingsinvloeden spelen een rol bij het ontstaan van sociale angst. Er zijn verschillende factoren die het risico kunnen verhogen:

• Leeftijd: sociale fobie begint meestal in de tienerjaren. In 95% van de gevallen ontstaan de klachten vóór het 20e levensjaar, hoewel veel mensen pas later hulp zoeken.
• Geslacht: vrouwen hebben vaker last van sociale angst dan mannen.
• Andere aandoeningen: social fobie komt vaak voor samen met depressie en andere angststoornissen. Ongeveer de helft van de mensen met sociale fobie heeft ook een gegeneraliseerde angststoornis.
• Persoonlijkheid: verlegenheid en terughoudendheid in de kindertijd kunnen het risico op het ontwikkelen van sociale fobie tijdens de tienerjaren verhogen.
• Thuisomgeving: een overbeschermende of sterk kritische opvoeding wordt in verband gebracht met sociale angst, al is niet duidelijk of dit een directe oorzaak is.
• Vroege negatieve ervaringen: sociale fobie komt vaker voor bij mensen die blootgesteld zijn geweest aan negatieve sociale gebeurtenissen tijdens de kindertijd, bijvoorbeeld uitgelachen worden in het bijzijn van anderen. Dit kan een rol spelen bij de ontwikkeling van sociale angst.

Wat zijn symptomen van sociale angst?

Kenmerken van sociale fobie zijn angst en onrust, die bijvoorbeeld kunnen leiden tot:

• Hartkloppingen
• Blozen
• Zweten
• Een droge mond
• Een knoop in de maag
• Trillen
• Duizeligheid

Mensen met sociale angst zijn vaak bang dat anderen deze symptomen opmerken. Daarom vermijden ze situaties die de klachten kunnen uitlokken. Dit kan leiden tot:

• Eenzaamheid
• Problemen bij het volgen van een opleiding
• Moeite bij het vinden van werk

Wat kun je zelf doen aan sociale angst?

• Leer meer over hoe angst werkt en hoe ze jou en je gedrag beïnvloedt.
• Probeer te begrijpen waarvoor je bang bent en welke situaties je vermijdt.
• Blijf, indien mogelijk, in een situatie die je normaal zou vermijden.
• Praat met iemand die je vertrouwt, om hulp en steun te krijgen.
• Regelmatige lichaamsbeweging en voldoende slaap helpen je om beter met je angst om te gaan.

Behandeling van sociale angst

Sociale angst kan behandeld worden met cognitieve gedragstherapie (CGT) en/of medicatie. Het doel is om beter te leren omgaan met sociale situaties die angst oproepen.

Behandeling met CGT

CGT bij sociale fobie richt zich op het doorbreken van de vicieuze cirkel van negatieve gedachten en het verminderen van vermijdingsgedrag door:

• de blootstelling aan situaties die angst oproepen geleidelijk te vergroten;
• uitleg te krijgen over de lichamelijke reacties die optreden bij sociale angst en waardoor deze worden veroorzaakt.

Medicamenteuze behandeling

Sociale angst kan worden behandeld met medicatie die ook bij depressie wordt gebruikt, bijvoorbeeld zogenaamde SSRI-preparaten, die de serotoninespiegel in de hersenen beïnvloeden.

Sommige mensen ervaren alleen sociale fobie in specifieke situaties, zoals spreken voor een groep. In dat geval kan behandeling op basis van behoefte een goed alternatief zijn:

• Zogenaamde bètablokkers werken als een rem op het hart en helpen hartkloppingen en daarmee ook andere symptomen te voorkomen.
• Benzodiazepinen werken kalmerend bij ernstige onrust en angst, maar kunnen slaperigheid en afhankelijkheid veroorzaken. Daarom worden ze alleen gebruikt als andere behandelingen niet helpen.

Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Zoek medische hulp als:

• je dagelijkse leven wordt belemmerd door je angst;
• je alcohol of drugs gebruikt om je angst te verminderen;
• je jezelf verwondt om met je angst om te gaan.

Hoe kan Doktr je helpen?

Via de Doktr-app kun je snel via video spreken met een erkende huisarts of psycholoog, zonder lange wachttijden. Een psycholoog kan professioneel advies en begeleiding bieden, bijvoorbeeld via cognitieve gedragstherapie en praktische technieken om beter met je angst om te gaan.

Krijg snel hulp in de Doktr-app